Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr 12

Kontakt00-162 Warszawa, ul. Dzielna 1a
tel. 22 636 66 99 fax. 22 636 91 99

Artykuły

Uskrzydlanie - warsztaty twórczego rozwoju dla dzieci klas IV - VI

„Uskrzydlanie”

czyli

warsztaty twórczego rozwoju dla dzieci klas IV – VI

Co to znaczy być twórczym? Czy to potrzebne zwykłemu człowiekowi? Czy jako rodzic chciałbyś, aby Twoje dzieckobyło twórcze?

Świat potrzebuje ludzi twórczych, nie tylko WIELKICH autorów nowych teorii, pisarzy, malarzy, muzyków, wynalazców, ale również tych, którzy wynaleźli czajnik z gwizdkiem, deskorolkę, piłkę i wiele innych rzeczy, dzięki którym nasze życie jest wygodniejsze i ciekawsze. Wszystko to, czego nie stworzyła natura jest dziełem twórczego człowieka, często anonimowego. To dzięki twórczości nie żyjemy już w jaskiniach, nie gotujemy na ognisku, ale ubieramy się w polary i piszemy długopisami, a nie patykiem na piasku. Codziennie, w każdej chwili gdzieś na świecie jest ktoś, kto zadaje sobie pytania – czy może być lepiej?, wygodniej?, inaczej?, więcej?, mniej?, ciekawiej?, łatwiej?....jest ktoś, kto coś udoskonala, zmienia, poprawia, odkrywa. I każdy człowiek może to robić, bo każdy ma w sobie potencjał twórczy i na co dzień wykorzystuje te same zdolności, których używają wielcy twórcy. Więc dlaczego wokół nas jest tak wielu ludzi, którzy zdają się tylko na to, co dostają od innych? Dlatego, że te zdolności są te same, ale nie takie same, a ta naturalna aktywność podlega różnym blokadom – zadania szkolne, które mają tylko jedno poprawne rozwiązanie, telewizja, gry komputerowe,  nadmiar zabawek, które zabijają wyobraźnię, brak czasu na pytania, zdziwienie i  poszukiwanie ... i jeszcze wiele innych czynników, które powodują, że z czasem rezygnujemy z naszej twórczości. Ale jest ratunek – twórczość można ćwiczyć tak jak pamięć, spostrzegawczość, dodawanie ułamków, skoki do wody i taniec. 

Jaki jest człowiek twórczy?

Jest dociekliwy – pyta, poszukuje, zgłębia, zastanawia się, zadziwia, podważa, nie chce wszystkiego przyjmować na wiarę, stawia hipotezy... Patrzy na to samo, ale widzi inaczej, tak jak Kopernik, który widział to samo słońce, na które patrzyły miliony ludzi, ale dostrzegł coś, na co inni nie zwrócili uwagi. Twórczy człowiek potrafi znaleźć rozwiązanie problemu, wyjście z trudnej sytuacji, gdy inni załamują ręce i mówią „to się nie uda, to nie może być inaczej”. Ma wiele różnorodnych i oryginalnych pomysłów, dzięki czemu się nie nudzi, zresztą nudy nie znosi. Ma bogatą wyobraźnię, która pozwala mu zobaczyć rozwiązania, stworzyć rzeczy nowe, nikomu nie znane – czy to będą postaci powieści, czy nowe dzieła malarskie, kompozycje muzyczne... czy też ciekawa zabawa, strój na Dzień Wiosny, prezent urodzinowy dla kolegi. Potrafi przewidywać konsekwencje zjawisk, zdarzeń, swoich działań i decyzji. Lubi wyzwania, problemy, bo rozwiązywanie ich i zgłębianie sprawia mu przyjemność.

 Na czym polegają zajęcia?

To szereg zabaw i ćwiczeń, które nie są powiązane z programem szkolnym. Powodują, że naturalny potencjał twórczy, który ma w sobie każde dziecko, rozwija się i może być lepiej wykorzystywany każdego dnia.

Zajęcia cechuje różnorodność, swoboda twórcza bez oceny i krytyki, możliwość wykonywania każdego zadania „po swojemu”, wspólne tworzenie bez rywalizacji – to wszystko sprawia, że dzieci zaczynają wierzyć w swoje możliwości, czują się docenione w swojej indywidualności, nabierają odwagi do wyrażania siebie również poza salą zajęciową. Grupa szybko staje się współpracującym zespołem. 

Czym wypełniany jest czas na zajęciach?

  • „zabawy językowe” to ćwiczenia płynności, giętkości i oryginalności słownej, tworzenie neologizmów, metafor, akronimów, aforyzmów, układanie bajek, opowiadań, nadawanie nowych znaczeń istniejącym słowom i wyrażeniom, definiowanie pojęć. To doskonała rozgrzewka przed pisaniem wypracowań szkolnych, a nawet wierszy. Wpływa korzystnie na aktywność na lekcjach, wypowiadanie się, sprzyja rozwojowi inteligencji lingwistycznej;
  • tworzenie analogii, wcielanie się w inne postacie, przedmioty i zjawiska, próba zrozumienia ich sposobu funkcjonowania, myślenia i przeżywania, poszukiwanie podobieństw między przedmiotami i zjawiskami pozornie nie powiązanymi - te ćwiczenia  ułatwiają zrozumienie otaczającego świata, rozwijają empatię. Wielcy twórcy często używają tych zdolności do rozwiązywania trudnych problemów;
  • rożne formy wyrażania siebie, przedstawienia swoich pomysłów, wyobrażeń – poprzez rysunek, ruch i słowo – sprawiają, że dzieci lepiej poznają same siebie, stają się bardziej otwarte, swobodne, autentyczne w swojej indywidualności; 
  • konstruktywna krytyka, poszukiwanie braków i niedoskonałości w otaczającej rzeczywistości, które pokazują dzieciom, że są jeszcze obszary, w których jest wiele do zrobienia. Te ćwiczenia przeciwdziałają bezradności, motywują do ulepszania i naprawiania, prowokują do poszukiwania problemów, rozwijają umiejętność myślenia analitycznego.
  • zabawy rozwijające wyobraźnię – rysowanie rzeczy, których nie ma, wizualizacje w relaksie, wymyślanie bohaterów opowiadań, nowych rzeczywistości.  Wyobraźnia to umiejętność niezwykle cenna w życiu codziennym, pomaga w podejmowaniu decyzji, przewidywaniu konsekwencji działań, rozumieniu innych ludzi;
  • zadania dywergencyjne (zadania, które mają wiele rozwiązań) są czymś zupełnie odmiennym od tego, z czym dzieci spotykają się w szkole. Jest to prowokowanie dzieci do wysiłku intelektualnego i twórczego niezadowolenia, uczenie, aby nie zadowalały się pierwszym pomysłem rozwiązania, aby poszukiwały alternatyw;

Przykłady ćwiczeń

  • Układanie wspólnego opowiadania –  uczestnicy losują po jednym wyrazie. Każdy po kolei dodaje zdanie, które zawiera wylosowany wcześniej wyraz. Treść zdania musi się łączyć z treścią zdań poprzednich. Jest to ćwiczenie płynności słownej, elastyczności w myśleniu, koncentracji uwagi, pamięci i współpracy, przełamywanie lęku przed pisaniem wypracowań szkolnych.
  • Jesteś ptakiem -  opisz jak widzisz świat, co dla ciebie jest ważne, co lubisz, a czego się boisz – to ćwiczenie uświadamia dzieciom, że na wszystko można patrzeć z różnych perspektyw, osłabia egocentryczne widzenie rzeczywistości, wpływa na lepsze rozumienie innych ludzi, na wzrost empatii, na umiejętność rozwiązywania problemów. 
  • Co by było gdyby.... to poszukiwanie wszelkich możliwych konsekwencji jakiegoś zdarzenia, uczy myślenia dedukcyjnego, jest bardzo potrzebne w podejmowaniu codziennych decyzji, wprowadzaniu zmian w otaczającym świecie. Ten sposób myślenia ułatwia nawet zrozumienie konieczności wykonywania codziennych zadań. 

Zajęcia prowadzi mgr Teresa Grąziewicz-Jóźwik